W Katowicach, dnia 14 lipca 2026 roku, Ogólnokrajowe organizacje związkowe zrzeszone w „Branży I OPZZ Górnictwo i Energetyka” przyjęły wspólne stanowisko oraz petycję skierowaną do Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej oraz właściwych ministrów.
Głównym punktem krytyki ze strony reprezentantów pracowników jest planowane rozszerzenie systemu opłat emisyjnych ETS2 (nowy, równoległy system handlu emisjami, który od 2027 roku ma objąć sektory budownictwa oraz transportu drogowego). Zdaniem związkowców, obciążenie dodatkowym podatkiem paliw transportowych oraz paliw stałych i gazu wykorzystywanych do ogrzewania gospodarstw domowych, doprowadzi do drastycznego wzrostu kosztów utrzymania obywateli. Może to bezpośrednio przełożyć się na zjawisko ubóstwa energetycznego (sytuacja, w której gospodarstwo domowe nie jest w stanie zapewnić sobie odpowiedniego poziomu ogrzewania lub energii elektrycznej z powodu niskich dochodów i wysokich cen energii). Strona społeczna domaga się od rządu podjęcia zdecydowanych kroków na forum unijnym w celu zablokowania wdrożenia ETS2 lub wynegocjowania dla Polski długich okresów przejściowych.
Równie istotnym elementem stanowiska przyjętego w Katowicach jest postulat dotyczący transparentności i celowości wydatkowania środków pozyskiwanych ze sprzedaży uprawnień do emisji. Obecnie miliardowe wpływy z aukcji EU ETS w dużej mierze zasilają ogólny budżet państwa. Związkowcy postulują utworzenie dedykowanego, ściśle kontrolowanego funduszu, z którego całość przychodów byłaby przeznaczana wyłącznie na modernizację krajowej sieci elektroenergetycznej, inwestycje w niskoemisyjne technologie w branżach (energochłonnych) ponoszących bezpośrednie koszty emisji oraz na realne programy odtworzeniowe miejsc pracy w miejsce likwidowanych o nie gorszych warunkach pracy i płacy, oraz programy osłonowe dla pracowników likwidowanych stanowisk robotniczych. Strona społeczna stanowczo domaga się wywiązywania się strony rządowej z podpisanych umów i porozumień dotyczących „sprawiedliwej Transformacji Energetycznej”, co zapewni spokój społeczny. Jednocześnie postuluje się ograniczenie spekulacyjnego charakteru samego rynku uprawnień poprzez wprowadzenie maksymalnej ceny za emisję dwutlenku węgla oraz przedłużenie okresu przydziału darmowych pozwoleń dla kluczowych gałęzi przemysłu energochłonnego.
Z perspektywy bezpieczeństwa energetycznego państwa, strona związkowa zwraca uwagę na konieczność zachowania stabilnych podstaw Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE). Wskazuje się, że dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE), ze względu na swoją zależność od warunków atmosferycznych, nie jest w stanie zagwarantować stabilności dostaw energii bez jednoczesnego wybudowania wielkoskalowych alternatyw, takich jak elektrownie jądrowe. W związku z tym petycja zawiera kategoryczny postulat wstrzymania chaotycznego wygaszania bloków węglowych i zachowania w systemie, jako infrastruktury krytycznej, eksploatowanych obecnie bloków klasy 200 MW oraz opóźnienia odejścia od paliw kopalnych co najmniej do terminów określonych w Umowie Społecznej.
Opisywana debata ma kluczowe znaczenie dla przyszłości Kompleksu Energetycznego Turów, w skład którego wchodzi kopalnia węgla brunatnego oraz elektrownia należące do grupy PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna (PGE GiEK). Jako obiekt oparty w całości na spalaniu węgla brunatnego, Turów jest bezpośrednio narażony na rosnące koszty zakupu uprawnień do emisji dwutlenku węgla, co bezpośrednio rzutuje na rentowność i perspektywę dalszego funkcjonowania zakładu. W tym kontekście kluczowa staje się rola OPZZ, które jako członek Komitetu Transformacji Subregionu Turów bezpośrednio reprezentuje pracowników samego kompleksu energetyczno-wydobywczego. Ta unikalna pozycja sprawia, że związek nie tylko teoretycznie analizuje skutki transformacji, ale dysponuje najgłębszym i najbardziej pragmatycznym zrozumieniem realiów bytowych lokalnej społeczności.
Związkowcy reprezentujący pracowników PGE GiEK wprost domagają się podpisania długoterminowych porozumień gwarantujących stabilność zatrudnienia i utrzymanie liczby etatów w transformowanych strukturach energetycznych. Ewentualne przyspieszenie wygaszania elektrowni bez odpowiednich, wynegocjowanych wcześniej osłon socjalnych oraz bez sprawnie realizowanych urlopów górniczych i odpraw, odtwarzania miejsc pracy, mogłoby doprowadzić do głębokiego kryzysu społeczno-gospodarczego w całym regionie turoszowskim.
Strona społeczna nie odrzuca samej idei transformacji, lecz domaga się jej urealnienia i dostosowania do technicznych oraz finansowych możliwości kraju. Wdrożenie postulatów dotyczących stabilizacji cen uprawnień, relokacji 100% środków z ETS na cele transformacyjne oraz zagwarantowania stabilności zatrudnienia w takich podmiotach jak Kompleks Turów jawi się w dokumentach związkowych jako jedyny sposób na przeprowadzenie ewolucyjnych zmian, które nie naruszą suwerenności energetycznej Polski ani stabilności życiowej setek tysięcy pracowników.
Autor: MJ
Zdjęcia: OPZZ
