Podczas posiedzenia Komitetu Transformacji Subregionu Turów, odbyła się oficjalna premiera raportu „Iluzja 2044. Społeczna prawda o przyszłości Turowa”. Publikacja przygotowana przez Magdalenę Chawułę z Forum Energii we współpracy z socjologiem prof. Przemysławem Sadurą z Uniwersytetu Warszawskiego stanowi pierwszą tak kompleksową diagnozę powiatów zgorzeleckiego i lubańskiego, opartą na danych GUS, CKE, PSE oraz wywiadach z mieszkańcami, pracownikami kompleksu wydobywczo-energetycznego i samorządowcami.

Głównym wnioskiem płynącym z opracowania jest fakt, że oficjalnie deklarowany rok 2044 jako data zakończenia eksploatacji złoża i pracy elektrowni ma charakter wyłącznie formalny (wynikający z maksymalnego terminu koncesji), lecz nie znajduje oparcia w realiach ekonomicznych i rynkowych. Koszty zakupu uprawnień do emisji w systemie EU ETS (utrzymujące się na poziomie 70–90 euro za tonę) oraz rozwój taniej energii ze źródeł odnawialnych powodują, że rynkowy kres generacji energii z węgla brunatnego nastąpi w latach 2030–2035. Dodatkowo dla bloków B1–B6 kontrakty mocowe (publiczne płatności za samą gotowość do dostarczania mocy do sieci) wygasają w latach 2025–2028, a dla najnowszego bloku B7 wsparcie skończy się w 2035 roku. Wolumen energii wyprodukowanej w Elektrowni Turów zmalał z 11,0 TWh w 2022 roku do 7,3 TWh w 2025 roku, a stabilność energetyczną regionu zabezpiecza nowo oddana linia 400 kV Mikułowa–Świebodzice.

Brak formalnego zobowiązania do redukcji wydobycia przed 2030 rokiem w regionalnym Terytorialnym Planie Sprawiedliwej Transformacji skutkował wykluczeniem subregionu z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji (FST) na lata 2021–2027, co pozbawiło oba powiaty około 150 milionów euro bezzwrotnych dotacji. Skutki rynkowego wygaszania działalności dotkną 4553 pracowników (11% pracujących w obu powiatach) i doprowadzą do ubytku około 55% dochodów budżetowych miasta i gminy Bogatynia. Ze względu na strukturę wiekową personelu (średnia wieku pracownika fizycznego wynosi 48 lat w kopalni i 46,5 roku w elektrowni; 40% załogi ma 41–50 lat) większość zatrudnionych nie osiągnie uprawnień emerytalnych do momentu wygaszenia bloków i będzie wymagała przekwalifikowania.

Diagnoza społeczna ujawnia przyspieszoną depopulację: w latach 2015–2025 powiaty zgorzelecki i lubański straciły 13 442 mieszkańców (spadek o 9,1%), populacja w wieku 25–29 lat zmniejszyła się o ponad 34–37%, a liczba dzieci do lat 4 spadła o 40%. Niskie bezrobocie rejestrowane (5,5% w powiecie zgorzeleckim i 7,7% w lubańskim) jest zjawiskiem pozornym, wynikającym z emigracji zarobkowej około 12 tysięcy mieszkańców powiatu zgorzeleckiego do Czech i Niemiec, co nie tworzy lokalnej bazy podatkowej PIT. Średnie wynagrodzenia brutto (7835 zł w powiecie zgorzeleckim i 7243 zł w lubańskim w 2024 roku) pozostają poniżej średniej dolnośląskiej (8867 zł).

Dokument wskazuje na konieczność podjęcia pilnych działań: przedstawienia przez stronę rządową i PGE realistycznego harmonogramu wyłączeń w horyzoncie 2030–2035, uruchomienia programów osłonowych i przekwalifikowujących dla kadry w wieku 40+, zagospodarowania 46 km² terenów pogórniczych (wyrobiska i zwałowiska) pod OZE i strefy przemysłowe oraz bezwzględnego zagwarantowania finansowania transformacji ze środków unijnych po 2027 roku. Pełny raport dostępny jest na stronach Forum Energii – https://www.forum-energii.eu/iluzja-2044-spoleczna-prawda-o-przyszlosci-turowa .

Autor: MJ