W dniu 17 września 2026 roku w sali seminaryjnej przy Demianiplatz 56 w Görlitz odbył się warsztat w ramach unijnego pilotażu „Energizing Borders”. Projekt ten stanowi część europejskiej inicjatywy „Crossborder Energy Communities” (CBEC) i ma na celu pogłębienie dwustronnej współpracy na rynku energii w regionie Görlitz i Zgorzelca. Organizatorem wydarzenia było zaangażowane konsorcjum projektowe, przy czym gospodarzami po stronie niemieckiej były spółki Entwicklungsgesellschaft Niederschlausische Oberlausitz (ENO) oraz Europastadt GörlitzZgorzelec GmbH. Spotkanie oficjalnie otworzyli Per Wiesner (ENO) oraz Marek Jaskólski (Europastadt GörlitzZgorzelec GmbH).

Kontekst europejski i ramy regulacyjne

Część merytoryczną otworzył Dirk Vansintjan z organizacji REScoop.eu, który przybliżył rozwój społeczności energetycznych z perspektywy europejskiej. Zwrócił uwagę, że choć unijne dyrektywy dążą do postawienia obywateli w centrum transformacji energetycznej, stopień implementacji przepisów w poszczególnych państwach członkowskich mocno się różni. Podczas gdy w niektórych krajach obowiązują zaawansowane ramy prawne, inne – w tym Polska, Szwecja czy Finlandia – wciąż napotykają poważne bariery systemowe. Wykorzystywanie instrumentów i sieci europejskich pozostaje zatem kluczowe dla profesjonalizacji lokalnych inicjatyw.

Polska praktyka i wyzwania w ramach ugrupowań

Następnie Joanna Tokarczuk (STORIE) omówiła krajowe realia w Polsce, skupiając się na funkcjonowaniu polskich klastrów energii. W przeciwieństwie do modeli opartych klasycznie na obywatelach, klastry opierają się przede wszystkim na współpracy między samorządami a lokalnymi przedsiębiorstwami. Na przykładzie realizowanego projektu budowy komunalnej wirtualnej elektrowni zaprezentowała bariery administracyjne i proceduralne, które pojawiają się w praktyce przy próbach łączenia energii w ramach obowiązujących przepisów.

Analiza prawna DENA: Kluczowy element projektu

Centralnym punktem warsztatów była prezentacja przygotowana przez Niemiecką Agencję Energetyczną (DENA). Claire Gauthier i Luise Maschlanka przedstawiły kompleksową analizę prawną opracowaną w ramach projektu „Energizing Borders”. Badanie szczegółowo ukazuje fundamentalne rozbieżności między przepisami w obu krajach: podczas gdy prawo niemieckie wymaga m.in., aby większość praw głosu należała do osób fizycznych w promieniu 50 kilometrów, prawo polskie wiąże działalność z obszarem działania konkretnego operatora systemu dystrybucyjnego.

Te strukturalne różnice w obecnym stanie prawnym utrudniają lub wręcz uniemożliwiają bezpośredni, fizyczny przesył prądu przez granicę. Jako strategiczne zalecenie zespół DENA zaproponował podejście etapowe („walk before you run”): najpierw należy zbudować pomosty organizacyjne, zintensyfikować wymianę wiedzy i zasobów oraz wykorzystać swobody regulacyjne, takie jak krajowe laboratoria regulacyjne, zanim podjęta zostanie próba realizacji złożonych połączeń fizycznych.

Synergie i perspektywy komercyjne

Konkretne kroki technologiczne i gospodarcze wskazał Stefan Schwind (Next2Sun / Deutsch-Polnischer Windenergie-Club). Podkreślił on, że w obliczu obecnych wymagań rynkowych sektor energetyczny musi wykroczyć poza podejście czysto idealistyczne i poddać się profesjonalizacji. Jako konkretną odpowiedź na regionalne nadwyżki energii oraz brak tradycyjnych dużych odbiorców przemysłowych zaproponował powiązanie odnawialnych źródeł energii z nowoczesnymi centrami danych (data centers). Tego typu przedsięwzięcie wymaga jednak wydajnych magazynów energii, ścisłej koordynacji z operatorami systemów przesyłowych (50Hertz i PSE) oraz niezawodnych ram prawnych.

Podsumowanie i perspektywy

Wydarzenie w Görlitz udowodniło, że wizja transgranicznych społeczności energetycznych nad Nysą – mimo głębokich przeszkód regulacyjnych – opiera się na solidnym fundamencie fachowej wiedzy i silnym zaangażowaniu regionalnym. Intensywny dialog między polskimi a niemieckimi partnerami pokazuje, że transformacja energeticzna w tym regionie przygranicznym to przede wszystkim kwestia pragmatycznych, ugruntowanych ekonomicznie kroków.

Wyniki, zdjęcia oraz prezentacje pokazywane w trakcie warsztatów udostępniono pod następującym linkiem: https://blog.wirtschaft-goerlitz.de/strukturentwicklung/664-grenzueberschreitende-energiegemeinschaften-im-fokus