Raport „Poland’s energy security in 2026: A critical assessment” został przygotowany przez Karolinę Pawlik i Macieja F. Bukowskiego – analityków Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego. Publikacja powstała w ramach działalności Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego, niezależnego polskiego think tanku z siedzibą w Warszawie, który koncentruje się na polityce zagranicznej, bezpieczeństwie międzynarodowym, obronności oraz strategicznych aspektach energetyki. Fundacja, działająca w formule non-profit, jest rozpoznawalna w Polsce i za granicą jako ośrodek analityczny łączący perspektywę ekspercką z potrzebami decydentów publicznych.
Raport przedstawia obraz polskiego bezpieczeństwa energetycznego jako systemu, który w ostatnich latach uległ głębokiej transformacji jakościowej. Autorzy wskazują, że kluczowym problemem nie jest już dostępność paliw ani kierunki importu, lecz odporność całego systemu energetycznego na zakłócenia. Polska skutecznie zerwała zależność od rosyjskiej ropy i gazu dzięki dywersyfikacji infrastrukturalnej, obejmującej LNG, Baltic Pipe i rozbudowę połączeń międzysystemowych (interkonektorów, czyli fizycznych połączeń sieci energetycznych państw). Sukces ten ograniczył ryzyko politycznego nacisku, ale jednocześnie zwiększył złożoność systemu i skoncentrował jego kluczowe funkcje w niewielu punktach infrastrukturalnych, zwłaszcza na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. W rezultacie bezpieczeństwo energetyczne Polski zależy dziś bardziej od odporności infrastruktury i zdolności instytucji do zarządzania kryzysami niż od samych wolumenów paliw.
Raport przyjmuje nowoczesną definicję bezpieczeństwa energetycznego, obejmującą stabilność systemu, ciągłość dostaw i tzw. trzy „R”: odporność (resilience – zdolność systemu do działania i odbudowy po kryzysie), wytrzymałość (robustness – odporność na pojedyncze uszkodzenia) oraz nadmiarowość (redundancy – istnienie zapasowych połączeń i mocy). Szczególne znaczenie autorzy przypisują elektroenergetyce, ponieważ energia elektryczna staje się podstawą funkcjonowania całej gospodarki. W tym sektorze widoczne są największe napięcia: szybki rozwój odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza fotowoltaiki, wyprzedził rozbudowę sieci, magazynów energii i mechanizmów elastyczności systemu. Prowadzi to do przeciążeń, redukcji produkcji OZE (curtailment – przymusowe ograniczanie wytwarzania) oraz rosnącego ryzyka niedoborów mocy w godzinach szczytowego zapotrzebowania. W tej sytuacji węgiel, mimo malejącej roli w bilansie energetycznym, nadal pełni funkcję „ubezpieczenia systemowego”, ponieważ zapewnia moce dyspozycyjne.
Autorzy krytycznie oceniają także ramy strategiczne i instytucjonalne. Kluczowe dokumenty, takie jak Polityka Energetyczna Polski do 2040 roku i Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu, uznają za wewnętrznie niespójne i często nieaktualne już w momencie publikacji. Częste zmiany priorytetów, reorganizacje ministerstw oraz podział kompetencji między liczne instytucje osłabiają zdolność państwa do spójnego działania w sytuacjach kryzysowych. Prawo energetyczne jest rozbudowane, lecz sektorowe, przez co słabo odpowiada na zagrożenia przekrojowe, takie jak jednoczesne awarie sieci, problemy paliwowe i cyberataki. Szczególnie słabym ogniwem systemu pozostaje ciepłownictwo, które ma duże znaczenie społeczne, lecz jest rozproszone, zarządzane głównie na poziomie lokalnym i słabo włączone w krajowe planowanie bezpieczeństwa.
Centralnym wątkiem raportu jest rosnąca rola Morza Bałtyckiego jako osi bezpieczeństwa energetycznego Polski. Koncentrują się tam dostawy gazu, ropy i paliw, połączenia elektroenergetyczne, infrastruktura LNG oraz rozwijająca się morską energetykę wiatrową. Jednocześnie Bałtyk staje się obszarem narastających zagrożeń hybrydowych (działań poniżej progu wojny, trudnych do jednoznacznego przypisania), a uszkodzenia infrastruktury podmorskiej są kosztowne i czasochłonne w naprawie. Autorzy wskazują, że przyszłe bezpieczeństwo energetyczne Polski będzie w coraz większym stopniu powiązane z odpornością morskiej infrastruktury oraz współpracą regionalną w zakresie jej ochrony.
Autor: MJ
Źródło: 1.
