Dokument pt. „Plan działania – Przekazywanie terenów pogórniczych na Śląsku” omawia proces przekazywania terenów pogórniczych w województwie śląskim, które jest najbardziej uzależnionym od węgla regionem UE. Spółka Restrukturyzacji Kopalń (SRK) zarządza około 3000 ha takich terenów, a jej zadania obejmują likwidację nieczynnych obiektów górniczych, administrowanie aktywami oraz zapobieganie zagrożeniom środowiskowym. SRK realizuje projekty transformacji, takie jak Katowicki Hub Gamingowo-Technologiczny i Kazimierz OdNowa w Sosnowcu (str. 2).
Województwo śląskie, będące najbardziej uzależnionym od węgla regionem Unii Europejskiej, od lat 90. przechodzi proces zamykania kopalń (str. 2). Liczba kopalń węgla kamiennego spadła z 70 do 17, a około 3000 ha terenów pogórniczych jest zarządzanych przez Spółkę Restrukturyzacji Kopalń SA (SRK). SRK, utworzona w 2000 roku, odpowiada za zarządzanie likwidacją nieczynnych obiektów górniczych, administrowanie aktywami z zamkniętych kopalń oraz zapobieganie zagrożeniom środowiskowym (str. 2).
SRK realizuje projekty transformacji terenów pogórniczych, finansowane m.in. z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Przykłady to Katowicki Hub Gamingowo-Technologiczny oraz projekt Kazimierz OdNowa w Sosnowcu (str. 2). Jednakże, SRK spotyka się z krytyką za brak przejrzystości i opieszałość w przekazywaniu terenów samorządom lokalnym. W odpowiedzi SRK wskazuje na ograniczone zasoby i złożoność procesów remediacji jako główne wyzwania (str. 3).
Analiza SWOT dla pięciu gmin śląskich, takich jak Bytom, Czeladź, Jastrzębie-Zdrój, Miedźna i Sosnowiec, ukazuje różnorodne wyzwania i możliwości związane z transformacją terenów pogórniczych (str. 5). Na przykład, w Bytomiu teren pogórniczy o numerze 121 charakteryzuje się skomplikowaną strukturą własnościową i potencjalnym skażeniem, ale ma dobrą dostępność do infrastruktury drogowej (str. 6).
Wnioski i zalecenia zawarte w raporcie sugerują potrzebę nowelizacji ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, aby uwzględnić interesy społeczności lokalnych (str. 12). SRK powinna udostępniać pełne dane o swoich nieruchomościach oraz prowadzić dialog na temat odpowiedzialności za zanieczyszczenia odkryte po sprzedaży terenów. Zaleca się również, aby SRK zrezygnowała z praktyki blokowania możliwości gospodarczych na przekazywanych terenach przez okres dziesięciu lat (str. 13).
Dodatkowo, gminy zgłaszają potrzebę wsparcia w poruszaniu się po trudnych procedurach administracyjnych związanych z zarządzaniem obszarami pogórniczymi (str. 15). W odpowiedzi na te wyzwania, zaleca się utworzenie grupy roboczej z udziałem gmin i innych instytucji, aby ocenić możliwości zastosowania ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych (str. 15).
Autor:MJ
