Raport Flash Eurobarometer 566, zatytułowany „Consumer Behaviour in the Energy Transition”, bada zachowania konsumentów w UE podczas transformacji energetycznej. Obejmuje kluczowe zagadnienia, takie jak zaufanie konsumentów do rynków i dostawców energii, ocena usług energetycznych oraz środki ochrony konsumentów. Ankieta analizuje zrozumienie rachunków za energię, nawyki śledzenia zużycia oraz czynniki wpływające na zmiany w korzystaniu z energii. Zajmuje się również preferencjami konsumentów przy wyborze dostawcy energii, zachowaniami związanymi ze zmianą dostawcy, motywacjami do zmiany oraz potencjalnymi barierami. Dodatkowo bada źródła informacji wykorzystywane przez konsumentów przy podejmowaniu decyzji o dostawcy energii oraz obszary wymagające ulepszeń, aby rynek energii lepiej służył konsumentom (str. 4).

Ocena usług energetycznych
Raport podkreśla, że ponad trzy czwarte (78%) decydentów energetycznych uważa kontakt z dostawcą energii po pomoc lub informacje za łatwy, choć około co szósty (17%) nie uważa go za łatwy. Ponad dwie na dziesięć osób (22%) nie zgadzają się z tym, że ich rachunki za energię są łatwe do zrozumienia, podczas gdy nieco ponad trzy czwarte (77%) się z tym zgadza. Jedna czwarta respondentów (25%) nie zgadza się, że ich dostawca energii przekazuje łatwe do zrozumienia informacje o ofertach i promocjach, przy czym około siedmiu na dziesięciu (71%) się z tym zgadza. Około jedna piąta (21%) respondentów nie zgadza się, że ich dostawca energii wystarczająco inwestuje w odnawialne źródła energii, podczas gdy około dwie trzecie (66%) się z tym zgadza (str. 11).

Różnice między krajami
Raport wskazuje na istotne różnice między krajami w postrzeganiu konsumentów. Na przykład mniej niż dwie trzecie respondentów na Cyprze (54%), w Chorwacji (62%) i na Węgrzech (63%) zgadza się, że łatwo jest skontaktować się z dostawcą energii, podczas gdy około dziewięciu na dziesięciu w Czechach (89%) i na Słowacji (89%) podziela ten pogląd. Podobnie, nie więcej niż sześciu na dziesięciu respondentów na Cyprze (58%), w Polsce (59%) i na Węgrzech (60%) uważa, że ich rachunki za energię są łatwe do zrozumienia, w porównaniu z ponad dziewięcioma na dziesięciu w Luksemburgu (95%), Francji (93%) i Finlandii (91%) (str. 12).

Niemcy i Polska w kontekście zachowań konsumenckich w transformacji energetycznej

W Niemczech 82% respondentów uważa, że łatwo jest skontaktować się z dostawcą energii, a 86% zgadza się, że ich rachunki za energię są łatwe do zrozumienia (str. 13). Niemcy wyróżniają się także wysokim poziomem zaufania do dostawców energii, z 62% respondentów zgadzających się, że konsumenci energii są dobrze chronieni (str. 21). W kontekście motywacji do zmiany zachowań energetycznych 44% respondentów wskazuje na ekonomiczne powody zmniejszenia zużycia ogrzewania lub klimatyzacji, a 39% na powody środowiskowe (str. 35). Podobnie, 38% respondentów wskazuje na ekonomiczne powody korzystania z urządzeń w godzinach poza szczytem, a 36% na powody środowiskowe (str. 35). W Niemczech 10% respondentów zmieniło dostawcę energii elektrycznej w ciągu ostatnich trzech lat (str. 45). Głównym powodem, dla którego respondenci nie zmienili dostawcy, jest zadowolenie z obecnego dostawcy (62%) (str. 52).

W Polsce 76% respondentów uważa, że łatwo jest skontaktować się z dostawcą energii, ale tylko 59% zgadza się, że ich rachunki za energię są łatwe do zrozumienia (str. 13). W kontekście ochrony konsumentów 64% respondentów uważa, że są dobrze chronieni (str. 21). W Polsce 87% respondentów wskazuje na ekonomiczne powody zmniejszenia zużycia ogrzewania lub klimatyzacji, co jest najwyższym wynikiem wśród krajów UE (str. 35). Podobnie, 63% respondentów wskazuje na ekonomiczne powody korzystania z urządzeń w godzinach poza szczytem (str. 35). W Polsce 19% respondentów zmieniło dostawcę energii elektrycznej w ciągu ostatnich trzech lat (str. 45). Głównym powodem, dla którego respondenci nie zmienili dostawcy, jest brak różnic między dostawcami, co czyni zmianę nieopłacalną (31%) (str. 52).

Obszary wymagające poprawy
Decydenci energetyczni zidentyfikowali kilka obszarów wymagających poprawy, aby rynek energii lepiej działał dla konsumentów. Najwyżej ocenionym obszarem, wskazanym przez 38% respondentów, jest lepsza ochrona konsumentów wrażliwych i osób dotkniętych ubóstwem energetycznym. Tuż za nim plasują się większa jasność i przejrzystość rachunków za energię (34%) oraz skuteczniejsze zapobieganie nieuczciwym praktykom handlowym (34%). Nieco mniej niż trzech na dziesięciu respondentów (28%) wskazuje lepszy dostęp do danych energetycznych i narzędzi cyfrowych jako obszar wymagający poprawy (str. 22).

Zrozumienie rachunków za energię
Ponad jedna trzecia (36%) decydentów energetycznych zgłasza trudności ze zrozumieniem podatków i opłat za utrzymanie infrastruktury energetycznej na rachunkach. Inne trudne elementy to koszt każdej jednostki zużytej energii (16%), sposób obliczenia całkowitej kwoty do zapłaty (16%) oraz szczegóły umowy (16%). Jedna trzecia respondentów (33%) wskazuje, że rozumie wszystkie części swoich rachunków za energię (str. 26).

Źródło: European Commission: Directorate-General for Energy and Ipsos European Public Affairs, Consumer behaviour in the energy transition – Eurobarometer report, Publications Office of the European Union, 2025, https://data.europa.eu/doi/10.2833/2049007

Autor:MJ