Raport „Polski Rynek Energii 2026+” opublikowany przez firmę konsultingową Arthur D. Little autorstwa Wojciecha Ćwieka, Kamila Moskwika, Grzegorza Kaczora oraz innych  koncentruje się na polskim rynku energii w 2026 roku i później, podkreślając potrzebę stabilności w obliczu szybkiej zielonej transformacji (str. 1).

Raport jest podzielony na kilka kluczowych sekcji: ewolucję miksu energetycznego Polski, rolę gazu ziemnego jako paliwa przejściowego, energetykę jądrową jako gwarancję długoterminowej stabilności oraz finansowanie transformacji energetycznej (str. 2).

Ewolucja miksu energetycznego
Polska znajduje się w krytycznym momencie transformacji energetycznej, napędzanej pilną potrzebą zastąpienia energii węglowej przy jednoczesnym zaspokojeniu rosnącego popytu na energię elektryczną. Kryzys energetyczny z 2022 roku uwypuklił ekonomiczne ryzyka związane z oparciem na źródłach wysokoemisyjnych, a ceny energii elektrycznej osiągały szczyt na poziomie 270 EUR/MWh (str. 3). Kraj stoi wobec bezprecedensowej elektryfikacji: prognozuje się wzrost netto zużycia energii elektrycznej z 154 TWh w 2024 r. do 210–230 TWh do 2040 r., napędzany elektryfikacją transportu, popularyzacją pomp ciepła, automatyzacją przemysłową i rozbudową infrastruktury cyfrowej (str. 3).

Gaz ziemny jako paliwo przejściowe
Gaz ziemny wskazano jako kluczowe paliwo przejściowe w zmieniającym się miksie energetycznym Polski, zapewniające elastyczne, niezależne od pogody moce wytwórcze niezbędne do bilansowania szczytowych obciążeń, zwłaszcza podczas okresów niskiej produkcji OZE (str. 16). Pomimo zalet, długoterminowa opłacalność inwestycji gazowych jest kwestionowana ze względu na oczekiwany wzrost cen emisji CO₂ w UE (str. 16). Polska zdywersyfikowała źródła dostaw gazu, ograniczając zależność od importu z Rosji dzięki terminalom LNG i połączeniu Baltic Pipe z Norwegią (str. 4).

Energetyka jądrowa dla długoterminowej stabilności
Energetyka jądrowa staje się filarem długoterminowej strategii energetycznej Polski, oferując stabilną, niskoemisyjną moc podstawową, kluczową dla zastąpienia węgla i uzupełnienia generacji odnawialnej (str. 22). Polski program jądrowy zakłada wdrożenie 6–9 GW mocy jądrowej z wykorzystaniem wielkoskalowych reaktorów ciśnieniowych, a budowa pierwszej elektrowni ma się rozpocząć w 2028 r. (str. 24). Program stoi jednak przed istotnymi wyzwaniami, w tym wysokimi nakładami początkowymi i złożonymi uwarunkowaniami regulacyjnymi (str. 22).

Wyzwania infrastrukturalne
Polska infrastruktura energetyczna, pierwotnie zaprojektowana dla scentralizowanej generacji z paliw kopalnych, ma trudności z integracją OZE. W 2024 r. odrzucono wnioski o przyłączenie 74 GW teoretycznej mocy, co przekracza łączną moc zainstalowaną 72 GW (str. 4). Operator systemu przesyłowego PSE planuje do 2034 r. inwestycje w infrastrukturę sieciową o wartości 15 mld euro, aby sprostać tym wyzwaniom (str. 4).

Aspekty finansowe transformacji energetycznej
Powodzenie realizacji celów miksu energetycznego Polski, opartego głównie na OZE, gazie i energetyce jądrowej do 2040 r., w dużym stopniu zależy od zasobów finansowych i skutecznych mechanizmów finansowania (str. 28). Całkowity koszt transformacji energetycznej w latach 2026–2040 szacuje się na 650–670 mld euro, przy znaczących nakładach w wytwarzanie energii elektrycznej, głównie dzięki rozwojowi energetyki jądrowej i odnawialnej (str. 28). Transformacja będzie wymagała ścisłej współpracy rządu, interesariuszy branżowych i inwestorów prywatnych (str. 28).
Przejście na OZE wiąże się z istotnymi kosztami systemowymi wykraczającymi poza same jednostki wytwórcze, obejmującymi integrację z siecią, magazynowanie energii i wymagania systemu bilansowania (str. 29). Te ukryte koszty podkreślają potrzebę zrównoważonego miksu energetycznego, ponieważ nadmierne poleganie na OZE obciąża sieć i zwiększa ogólne potrzeby inwestycyjne systemu (str. 29).

Transformacja energetyczna Polski to proces złożony i wieloaspektowy, wymagający znaczących inwestycji, strategicznego planowania i wsparcia regulacyjnego. Przejście od węgla do bardziej zrównoważonego miksu, obejmującego OZE, gaz ziemny i energetykę jądrową, jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, konkurencyjności gospodarczej i realizacji zobowiązań klimatycznych (str. 34, 22).

Raport dostępny jest pod linkiem: 1.

Autor: MJ