Dokument zatytułowany „Jak zbudować nowoczesny system grzewczy w Polsce?” opublikowany przez Forum Energii, omawia rozwój systemów ciepłowniczych w Polsce, czerpiąc lekcje z udanej transformacji sektora energetycznego w Danii w latach 70. i później. Raport podkreśla znaczenie strategicznego planowania i ram instytucjonalnych w osiąganiu efektywności energetycznej i zrównoważonego rozwoju systemów grzewczych.

Dla przypomnienia, Forum Energii to europejski think tank z siedzibą w Polsce, skupiający się na polityce energetycznej i transformacji w kierunku neutralności klimatycznej. Jego misją jest inicjowanie dialogu i proponowanie rozwiązań opartych na wiedzy dla transformacji energetycznej.

Aktualny stan ciepłownictwa w Polsce
Polska zajmuje obecnie drugie miejsce w UE pod względem produkcji ciepła systemowego, generując 269 PJ, co stanowi 22% jej potrzeb grzewczych, znacznie więcej niż średnia UE wynosząca 10%. Jednak udział odnawialnych źródeł energii (OZE) w polskim sektorze grzewczym wynosi zaledwie 9%, co jest jednym z najniższych wyników w UE (str. 12).

Raport klasyfikuje kraje europejskie na podstawie ich systemów ciepłowniczych i wykorzystania OZE. Kraje skandynawskie i bałtyckie, takie jak Dania i Szwecja, mają wysoki udział ciepłownictwa (35-50%) oraz znaczną zależność od OZE (do 70%). W przeciwieństwie do nich, Polska, wraz z Czechami i Słowacją, rozwinęła sieci grzewcze, ale w dużej mierze polega na paliwach kopalnych, szczególnie węglu (str. 11).

Lekcje z transformacji energetycznej Danii
Kryzys energetyczny w Danii w latach 70. XX wieku skłonił do przejścia od zależności od ropy do zróżnicowanej strategii energetycznej, co doprowadziło do powstania Duńskiej Agencji Energetycznej i kompleksowych polityk energetycznych (str. 14). Doświadczenie Danii ilustruje znaczenie długoterminowego planowania, ram regulacyjnych i zaangażowania społeczeństwa w transformację sektora energetycznego (str. 19).

Kluczowe kroki w transformacji Danii

  • Kryzys naftowy doprowadził do działań rządu i opracowania długoterminowej strategii energetycznej, w tym ustanowienia Duńskiej Polityki Energetycznej w 1976 roku (str. 17).
  • Ustawa o dostawie ciepła z 1979 roku wprowadziła wielopoziomowe planowanie i mechanizmy regulacyjne, umożliwiając gminom opracowywanie lokalnych planów grzewczych (str. 22).
  • Dania wdrożyła różne instrumenty finansowe, w tym dotacje i korzystne warunki kredytowe, aby wspierać przejście na odnawialne źródła energii i poprawić efektywność energetyczną (str. 25).

Rekomendacje dla Polski
Raport sugeruje, że Polska może uczyć się z doświadczeń Danii, przyjmując proaktywne podejście do polityki energetycznej, koncentrując się na długoterminowych strategiach i zapewniając odpowiedzialność instytucjonalną (str. 27). Kluczowe rekomendacje obejmują:

  • Ustanowienie kompleksowej krajowej strategii grzewczej, która będzie zgodna z szerszymi celami energetycznymi (str. 28).
  • Zwiększenie komunikacji publicznej w celu budowania społecznego poparcia dla transformacji energetycznych (str. 29).
  • Wykorzystanie pozycji Polski jako znaczącego gracza na rynku ciepłowniczym do wspierania innowacji i możliwości eksportowych w technologiach niskoemisyjnych (str. 30).

Dokument kończy się stwierdzeniem, że Polska stoi na rozdrożu podobnym do Danii w latach 70., z potencjałem do transformacji swojego sektora grzewczego poprzez strategiczne planowanie i inwestycje w odnawialne źródła energii.

Źródło: 1.