W maju 2026 roku polski think tank (interdyscyplinarny zespół ekspertów nienależący do administracji publicznej, zajmujący się analizą polityk publicznych) Forum Energii, we współpracy z ośrodkiem SpotData, opublikował raport pt. „Czyste technologie. Konkurencyjna Polska. Kierunki rozwoju krajowego przemysłu do 2030 r.”. Autorami opracowania są dr Sonia Buchholtz oraz Marcin Dusiło. Raport stanowi kompleksową ocenę potencjału polskiego sektora cleantech (czystych technologii, czyli rozwiązań zmniejszających emisje i zwiększających efektywność energetyczną) w horyzoncie najbliższych czterech lat.

Analitycy wzięli pod lupę 388 grup produktów w ramach 10 kluczowych branż, takich jak fotowoltaika, energetyka wiatrowa, elektromobilność, technologie magazynowania energii, kolej, sieci i transformatory, systemy grzewcze oraz gospodarka obiegu zamkniętego.

Główne wnioski z raportu

Kluczową tezą publikacji jest stwierdzenie, że transformacja energetyczna nie musi oznaczać dla Polski wyłącznie kosztów dostosowania się do unijnych wymogów, ale stanowi realny impuls rozwojowy dla gospodarki. Polska dysponuje dużą bazą produkcyjną (przemysł generuje u nas aż 21-23% PKB) i już teraz rozwija silne specjalizacje eksportowe. W latach 2019–2024 wartość eksportu analizowanych czystych technologii wzrosła z 25,9 mld euro do 47,2 mld euro.

Raport zwraca jednak uwagę na fundamentalne wyzwania strukturalne:

  • Pojęcie komponentu krajowego (local content): Autorzy podkreślają, że obecność fabryk w Polsce to za mało. Kluczowe korzyści pojawiają się wtedy, gdy w kraju zostaje własność intelektualna (prawa do wynalazków i wzorów), projektowanie oraz integracja systemów.
  • Dysproporcja kapitałowa: W branżach takich jak magazynowanie energii i elektromobilność eksport wolumenowy (ilościowy) jest ogromny, ale firmy z polskim kapitałem generują odpowiednio zaledwie 1,8% i 6,5% przychodów tych sektorów. Większość marży (zysku ze sprzedaży) trafia do globalnych koncernów, podczas gdy polskie podmioty pełnią funkcje montowni.
  • Istniejące specjalizacje: Najsilniejszą pozycję łączącą wysoki eksport z przewagą rodzimego kapitału wykazuje branża kolejowa (polski kapitał generuje 57,9% przychodów), sektor sieci i transformatorów (54,6% przychodów) oraz gospodarka obiegu zamkniętego (64,4% przychodów).

W obliczu silnej konkurencji z Chin oraz wysokiej importochłonności (zależności od dostaw z zagranicy) całej Unii Europejskiej w obszarze m.in. fotowoltaiki (163%) czy transformatorów (107%), raport rekomenduje selektywne wsparcie publiczne. Państwo powinno koncentrować zasoby na niszach o wysokiej wartości dodanej, takich jak recykling zużytych baterii czy zaawansowana elektronika sterująca.

Kontekst dla subregionu Turowa

Wnioski z raportu Forum Energii mają bezpośrednie przełożenie na strategię transformacji naszego regionu, którego gospodarka opiera się na wydobyciu i spalaniu węgla brunatnego. Tradycyjny model wspierania schyłkowego sektora wydobywczego został w raporcie określony jako antyteza nowoczesnej polityki przemysłowej, ponieważ absorbuje duże środki publiczne, nie tworząc specjalizacji eksportowych ani przewag technologicznych.

W kontekście nieuchronnego wygaszania eksploatacji węgla brunatnego, zasoby subregionu, w tym rozwinięta infrastruktura sieciowa wysokiego napięcia, zaplecze inżynieryjno-techniczne oraz lokalny kapitał ludzki, mogą zostać przekształcone zgodnie z megatrendami cleantech. Na podstawie analizy łańcucha dostaw zawartej w raporcie, realną ścieżką dla Turowa jest przejście od monokultury węglowej do budowy regionalnego węzła technologii sieciowych i magazynowych. Wykorzystanie istniejących węzłów elektroenergetycznych do budowy wielkoskalowych, stacjonarnych magazynów energii (ESS) oraz przyciąganie inwestycji z zakresu produkcji komponentów pasywnych (takich jak konstrukcje stalowe dla energetyki wiatrowej czy fotowoltaiki) pozwala na reinwestowanie potencjału regionu bez konieczności budowania kompetencji przemysłowych od zera.

Źródło: 1.

Autor: MJ