JTPeers Exchange to europejski program wymiany wiedzy i doświadczeń, którego celem jest wzmocnienie kompetencji administracji publicznej, organizacji społecznych, związków zawodowych, uczelni i biznesu poprzez bezpośrednią współpracę region–region oraz ekspert–region. Inicjatywa stawia na praktyczne rozwiązania: dzieli się sprawdzonymi metodami działania, przenosi dobre praktyki między terytoriami i łączy zespoły projektowe z ekspertami branżowymi, aby szybciej i skuteczniej wdrażać projekty związane z odchodzeniem od wysokoemisyjnych modeli rozwoju.
W 2026 roku zaplanowano pięć intensywnych wymian: trzy między regionami oraz dwie z udziałem ekspertów, ukierunkowanych na dekarbonizację przemysłu, rozwój czystej energii, budowę ekosystemów innowacji, transfer B+R do gospodarki, rekultywację terenów poprzemysłowych oraz podnoszenie i przekwalifikowanie kompetencji.
W formacie region–region przewidziano trzy partnerstwa robocze:
- Województwa śląskie i małopolskie będą współpracować z czeskimi krajami Karlowe Wary i Uście nad Łabą nad dekarbonizacją przemysłu i rozwojem czystej energii. Zakres prac ma obejmować zarówno wybór technologii i rozwiązań procesowych, jak i opracowanie modeli wdrożeniowo‑finansowych, by zwiększać bankowalność projektów.
- Chorwacka Sisak‑Moslavina wraz z czeskim Uściem nad Łabą skoncentrują się na tworzeniu ekosystemów innowacji, rozwoju inkubatorów oraz programów akceleracyjnych, które sprzyjają powstawaniu nowych firm i miejsc pracy, a także dywersyfikacji lokalnych gospodarek.
- Niemiecka Saksonia oraz słoweńska Savinjsko‑Šaleška podejmą współpracę w zakresie transferu wyników badań i rozwoju (B+R) do nowych produktów i usług. Równocześnie zespoły opracują koncepcje ponownego wykorzystania terenów elektrowni, tak aby łączyć cele transformacji energetycznej z rozwojem gospodarczym i ładem przestrzennym.
W formacie ekspert–region zaplanowano dwa ukierunkowane strumienie wsparcia dla kraju Morawsko‑Śląskiego w Czechach:
- Pierwszy: realizowany z ekspertem z Chorwacji, obejmie zaprojektowanie systemów podnoszenia i przekwalifikowania kompetencji, narzędzi wsparcia w poszukiwaniu pracy oraz modernizację regionalnego ekosystemu edukacji, co ma ułatwić mieszkańcom dostęp do nowych profili zawodowych i zapewnić firmom potrzebne talenty.
- Drugi: prowadzony z ekspertem z Grecji, będzie koncentrował się na przygotowaniu projektów finansowanych z JTF w obszarze rekultywacji terenów poprzemysłowych oraz wdrożeń technologicznych, w tym zastosowań sztucznej inteligencji, wspierających monitoring środowiskowy, planowanie przestrzenne i efektywność operacyjną.
Silnym atutem programu jest stale rozwijana baza ekspertów JTPeers. Na szczególne podkreślenie zasługuje fakt, że w bazie znajdują się już trzej eksperci związani z projektem TriLand: Joanna Tokarczuk, prof. Robert Knippschild i dr Marek Jaskólski. Ich obecność zwiększa dostępność wiedzy krytycznej dla planowania terytorialnego, partycypacji społecznej, łączenia polityk publicznych z projektowaniem przestrzeni oraz wprowadzania innowacji w regionach górniczych i pokopalnianych.
W praktyce JTPeers Exchange działa jak przyspieszacz do wdrażania Terytorialnych Planów Sprawiedliwej Transformacji: skraca czas zdobycia know‑how, umożliwia „przeniesienie” sprawdzonych rozwiązań między regionami o podobnych wyzwaniach i zmniejsza ryzyko błędów przy projektowaniu i realizacji inwestycji. Wymiany robocze obejmują warsztaty, wizyty studyjne, sesje peer‑review oraz współtworzenie planów działań, tak aby rezultaty można było bezpośrednio zastosować w portfelach projektów. W rezultacie rośnie efektywność wydatkowania środków, poprawia się jakość dokumentacji aplikacyjnej, a instytucje publiczne zyskują trwałe kompetencje niezbędne do prowadzenia złożonych przedsięwzięć transformacyjnych.
Jeśli Twoja instytucja planuje projekty w tych obszarach, udział w JTPeers Exchange może znacząco skrócić drogę od pomysłu do gotowego, finansowalnego przedsięwzięcia.
Autor: MJ
Źródło: 1.
