Przygotowania do nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2028–2034 wymagają od samorządów oraz administracji rządowej precyzyjnego wyznaczenia terytoriów objętych skutkami transformacji energetycznej. Zgodnie z ustaleniami z lipcowego spotkania we Wrocławiu, w krajowych dokumentach strategicznych dotyczących nowej polityki spójności obszar powiatów zgorzeleckiego i lubańskiego został oficjalnie wskazany jako Obszar Strategicznej Interwencji (OSI) związany z transformacją energetyczną. Włączenie powiatu lubańskiego obok zgorzeleckiego do tego mechanizmu stanowi wynik analiz nakierowanych na identyfikację rzeczywistych, a nie wyłącznie administracyjnych granic oddziaływania przemysłu wydobywczo-energetycznego.
Merytoryczną podstawą dla decyzji o włączeniu drugiego powiatu do planów strategicznych stał się opracowany przez nasz zespół, w ramach projektu TriLand, Raport dotyczący obszaru oddziaływania Kompleksu Turów. Przedstawione w nim dane statystyczne oraz wskaźniki społeczno-gospodarcze wykazały, że skutki strukturalne stopniowego wygaszania kompleksu; w tym zależności na rynku pracy, przepływy w łańcuchach dostaw oraz obciążenia infrastrukturalne – rozkładają się na oba sąsiadujące ze sobą powiaty. Przypadek ten wskazuje na znaczenie pozyskiwania zewnętrznych środków badawczych oraz międzynarodowej współpracy transgranicznej. Finansowanie z programów europejskich umożliwia prowadzenie obiektywnych badań empirycznych i tworzenie diagnoz wolnych od lokalnych uwarunkowań politycznych, co z kolei dostarcza administracji regionalnej i rządowej weryfikowalnych argumentów w procesie kształtowania dokumentów programowych.
Podejście oparte na dowodach (evidence-based policy) staje się kluczowym elementem przygotowań do nadchodzącego okresu programowania. Przyszła perspektywa finansowa UE po 2027 roku zakłada odmienną od dotychczasowej strukturę dystrybucji środków. Rezygnacja z odrębnego Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na rzecz jednego krajowo-regionalnego planu wdrażanego w oparciu o mierniki postępu i kamienie milowe wymaga precyzyjnego uzasadnienia każdego planowanego przedsięwzięcia. Opracowana w projekcie TriLand diagnoza przestrzenno-gospodarcza stanowi materiał wyjściowy do kolejnego etapu prac – przygotowania dokumentu strategicznego we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym w ramach programu TARGET. Pozwala to na budowanie listy projektów inwestycyjnych w oparciu o potwierdzone dane rynkowe i społeczne, co podnosi ich spójność z nowymi wymogami Komisji Europejskiej.
Aby dokładnie przeanalizować przyjętą metodologię badawczą oraz szczegółowe dane statystyczne dotyczące powiązań gospodarczych między powiatami zgorzeleckim i lubańskim, warto zapoznać się z pełną dokumentacją analityczną. Pełna wersja opracowania: Raport dotyczący obszaru oddziaływania Kompleksu Turów – jest dostępna do pobrania pod linkiem. Zestawienie to stanowić może przydatne źródło wiedzy dla samorządowców, analityków regionalnych oraz podmiotów planujących przedsięwzięcia inwestycyjne w nowej perspektywie finansowej UE.
Autor: MJ
