W dniach 7–8 maja 2026 roku w Bogatyni odbyło się Forum Regionów Strategicznych, wydarzenie poświęcone przyszłości regionów przemysłowych, w szczególności tych opartych na energetyce węglowej. Spotkanie zgromadziło szerokie grono przedstawicieli administracji publicznej, samorządów, środowisk eksperckich oraz organizacji społecznych, tworząc przestrzeń do wielowątkowej debaty nad kierunkami transformacji gospodarczej i energetycznej w Polsce.

W forum udział wzięli m.in. Premier Mateusz Morawiecki, przedstawiciele parlamentu, samorządów lokalnych, w tym burmistrz Bogatyni Wojciech Dobrołowicz, burmistrz Leśnej Szymon Surmacz, radny Jeleniej Góry Hubert Papaj oraz prezydent Bełchatowa Patryk Marjan, a także posłanka Paulina Matysiak, posłowie Arkadiusz Sikora, Grzegorz Macko, Krzysztof Tuduj, Ireneusz Zyska, Grzegorz Lorek oraz reprezentanci organizacji społecznych i eksperckich. Wśród panelistów znalazła się również Prezes STORIE Joanna Tokarczuk.

Debata miała szeroki i wielopoziomowy charakter, obejmując zarówno kwestie strategiczne (rola państwa i polityki publicznej), jak i bardzo konkretne problemy lokalne, takie jak rynek pracy, infrastruktura czy dostęp do finansowania transformacji.

Już w pierwszych wystąpieniach wyraźnie zarysował się podstawowy problem obecny w dyskusji, rozbieżność pomiędzy deklaracjami strategicznymi a ich realną realizacją. Premier Mateusz Morawiecki podkreślał konieczność równomiernego rozwoju całego kraju oraz przejścia od planowania do działania. Z kolei przedstawiciele samorządów zwracali uwagę na brak konkretnych działań i inwestycji, wskazując na narastającą lukę między dokumentami strategicznymi a faktycznym wsparciem dla regionów takich jak subregion Turów.

W pierwszym panelu, poświęconym relacjom między państwem a regionami, dominowała tematyka transformacji energetycznej. Lokalni liderzy podkreślali, że regiony węglowe funkcjonują w warunkach strukturalnej niepewności; z jednej strony pozostają fundamentem bezpieczeństwa energetycznego kraju, z drugiej nie dysponują stabilnymi narzędziami wsparcia na okres transformacji. Wyraźnie wskazywano również na problemy z koordynacją na poziomie państwa, wynikające z rozproszenia kompetencji pomiędzy różnymi resortami oraz braku spójnej, długoterminowej wizji.

Forum ujawniło szereg napięć i sporów, które towarzyszą procesowi transformacji:

  • strategia vs. Finansowanie; spór o to, co powinno być punktem wyjścia dla działań,
  • odpowiedzialność państwa vs. Samorządów; lokalne władze podkreślały, że transformacja energetyczna powinna być koordynowana i finansowana centralnie,
  • węgiel vs. polityka klimatyczna UE; rozbieżne oceny roli regulacji europejskich,
  • brak koordynacji między ministerstwami; wskazywany jako jedno z kluczowych ograniczeń skuteczności działań,
  • wykluczenie transportowe; uznane za istotny element nierówności rozwojowych.

W drugim panelu szczególną uwagę poświęcono właśnie transportowi, podkreślając, że dostępność komunikacyjna powinna być traktowana jako podstawowa usługa publiczna, warunkująca rozwój społeczno-gospodarczy.

W kolejnych częściach forum dyskusja przesunęła się w stronę społecznego wymiaru transformacji. Istotnym głosem była w tym zakresie wypowiedź Joanny Tokarczuk, która przedstawiła perspektywę silnie osadzoną w doświadczeniach lokalnych, a jednocześnie odnoszącą się do szerszych kontekstów krajowych i europejskich.

Prezes Tokarczuk zwróciła uwagę, że subregion Turowa został pominięty w dostępie do kluczowych instrumentów wsparcia, takich jak Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, co wynika m.in. z braku formalnego harmonogramu wygaszania emisji po stronie polskiej. Wskazała jednocześnie, że inne kraje, szczególnie Niemcy, skuteczniej wykorzystywały dostępne mechanizmy finansowe. Wyraźnie akcentowała również społeczny wymiar transformacji, wskazując, że proces ten musi uwzględniać potrzeby mieszkańców i minimalizować koszty społeczne; „transformacja to zmiana, w której nie można zapominać o ludziach”.

Istotnym elementem jej wypowiedzi było także podkreślenie potencjału regionu wynikającego z jego położenia: „jesteśmy na początku Polski, nie na końcu”.

Narracja ta, w sposób naturalny wpisuje się w założenia projektu TriLand, który koncentruje się na wspieraniu zrównoważonego rozwoju i współpracy transgranicznej. Prezes Tokarczuk podkreślała również, że rozwój odnawialnych źródeł energii nie musi być sprzeczny z dotychczasowym modelem energetycznym, co otwiera przestrzeń dla rozwiązań hybrydowych i stopniowej transformacji, podejścia szczególnie istotnego w kontekście regionów przemysłowych.

Forum Regionów Strategicznych w Bogatyni pokazało, że istnieje szeroka zgoda co do nieuniknioności transformacji energetycznej i gospodarczej, jednak równocześnie ujawniło istotne braki w zakresie koordynacji, planowania i wdrażania polityk publicznych.

Autor: MJ

Źródło: 1.