Polska Zielona Sieć zorganizowała dnia 16 września debatę online. Spotkanie poświęcone było sprawiedliwej transformacji regionów Turowa i Lubelskiego Zagłębia Węglowego. Wydarzenie to zgromadziło przedstawicieli samorządów, związków zawodowych, organizacji społecznych oraz administracji rządowej, którzy dyskutowali o niepewnej przyszłości finansowania transformacji w kontekście braku Funduszu Sprawiedliwej Transformacji (FST) w propozycji nowego budżetu Unii Europejskiej.

Z naszego regionu obecni byli m.in.: Wojciech Dobrołowicz, Burmistrz Miasta i Gminy Bogatynia, Joanna Tokarczuk, Prezes Stowarzyszenia Rozwoju Innowacyjności Energetycznej oraz Bogumił Tyszkiewicz, z Federacji Związków Zawodowych Górnictwa Węgla Brunatnego,

W poprzedniej perspektywie finansowej regiony Turowa i Lubelskiego Zagłębia Węglowego nie zostały objęte FST z powodu zbyt odległych lub nieokreślonych dat odejścia od węgla. Fundusz ten wspierał regiony, takie jak województwo śląskie czy Wielkopolska Wschodnia, umożliwiając inwestycje w odnawialne źródła energii, tworzenie nowych miejsc pracy oraz rekultywację terenów pokopalnianych. W nowej perspektywie finansowej UE może zabraknąć FST, co stawia pod znakiem zapytania przyszłość transformacji tych regionów. Istnieje jednak nadzieja, że inne fundusze europejskie będą mogły wspierać regiony odchodzące od węgla.

Przedstawiciele Bogatyni i powiatu łęczyńskiego wskazywali na ogromne znaczenie kopalni dla lokalnych społeczności. Daniel Słowik, starosta powiatu łęczyńskiego, przyznał, że Bogdanka to wysoce rentowna kopalnia, z której żyje około 30 tys. mieszkańców. Władze samorządowe nie były wcześniej zainteresowane uczestnictwem w FST, ale obecnie sytuacja się zmieniła i konieczne jest nadgonienie inwestycji. Wojciech Dobrołowicz, burmistrz Bogatyni, podkreślił, że kopalnia i elektrownia Turów były kołem zamachowym gospodarki regionu, ale sytuacja się zmienia, a uzyskanie środków na transformację nie jest łatwe.

Eksperci podkreślali, że mimo braku FST sprawiedliwa transformacja pozostaje priorytetem Unii. Katarzyna Smętek z Forum Energii zauważyła, że ważne jest, aby w nadchodzących negocjacjach regiony węglowe skoordynowały swoje działania w celu pozyskania środków na transformację. Michał Frycz z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego dodał, że regiony będą musiały zmierzyć się z procesami rynkowymi i demograficznymi, a odchodzenie od węgla to trend światowy.

Podczas pytań od publiczności poruszono bardzo niekorzystną prognozę demograficzną dla naszego regionu. Według prognozy demograficznej GUS z 2023 r. liczba mieszkańców gminy Bogatynia w 2030 roku ma obniżyć się do 20494. Do momentu zamknięcia kompleksu turowskiego w gminie Bogatynia ma mieszkać maksymalnie 19760 osób z czego tylko 11 536 osób w wieku produkcyjnym. Pojawiło się zatem pytanie, w jaki sposób gmina Bogatynia zamierza zarządzać utrzymaniem jakości życia w gminie, gdzie tak szybko ubywa ludzi zdolnych do pracy? Bez jasnej strategii na poziomie krajowym i znacznych nakładów finansowych utrzymanie jakości życia na obecnym poziomie może okazać się niemożliwe.

Debata pokazała, że zarówno Turów, jak i Bogdanka stoją przed poważnymi wyzwaniami społecznymi i gospodarczymi. Brak dedykowanego wsparcia w obecnym projekcie budżetu UE może utrudnić proces transformacji, jednak wszystkie strony zgodziły się, że należy konsekwentnie zabiegać o środki i planować przyszłość regionów. Transformacja nie może ograniczyć się do zamykania kopalń; musi oznaczać tworzenie nowych miejsc pracy, inwestycje i rozwój społeczny.

Autor: MJ

Źródła: 1.